Er zijn wereldwijd 18 levende soorten zeehonden, allemaal behorend tot de familie Phocidae (de echte zeehonden of oorloze zeehonden). Daarnaast is één soort inmiddels uitgestorven. In Nederland kom je er twee van tegen: de gewone zeehond en de grijze zeehond. Hieronder vind je een volledig overzicht van alle soorten, gegroepeerd naar waar ze leven.
Zeehonden uit de familie Phocidae zijn te herkennen aan hun kleine, verborgen gehoororganen zonder uitstekende oorschelpen. Daarmee onderscheiden ze zich van de pelsrobben en zeeleeuwen, die wél zichtbare oren hebben. De 18 soorten leven verspreid over bijna alle oceanen en zeeën ter wereld.
Soorten zeehonden in het noordelijk halfrond
De meeste soorten zeehonden leven in koude tot gematigde wateren op het noordelijk halfrond. Dit zijn de bekendste:
- Gewone zeehond (Phoca vitulina): de meest verspreid voorkomende soort ter wereld. Leeft langs kusten van de noordelijke Atlantische en Stille Oceaan, ook langs de Nederlandse kust.
- Grijze zeehond (Halichoerus grypus): herkenbaar aan zijn langere, meer paardeachtige snuit. Komt voor in de Noord-Atlantische Oceaan en ook in Nederland, met name op de Waddeneilanden.
- Ringzeehond (Pusa hispida): de kleinste zeehond ter wereld. Leeft in arctische wateren en is de belangrijkste prooi voor ijsberen.
- Kaspische zeehond (Pusa caspica): leeft uitsluitend in de Kaspische Zee en is daarmee een zoetwatersoort. Sterk bedreigd door vervuiling en overbejaging.
- Baikal zeehond (Pusa sibirica): de enige zeehond die volledig in zoet water leeft, namelijk in het Baikalmeer in Siberië.
- Zadel zeehond (Pagophilus groenlandicus): beroemd om zijn witte jongen. Leeft in de noordelijke Atlantische Oceaan en de Arctische zee.
- Klapmutszeehond (Cystophora cristata): de volwassen mannetjes hebben een opblaasbare neuszak. Leeft in de Arctische en sub-Arctische wateren van de Atlantische Oceaan.
- Baardrob (Erignathus barbatus): te herkennen aan zijn lange, slappe snorhaartjes. Leeft in ondiepe arctische wateren en eet voornamelijk bodemdieren.
- Gevlekte zeehond (Phoca largha): lijkt sterk op de gewone zeehond maar leeft in de noordelijke Stille Oceaan en de aangrenzende arctische zeeën.
- Ringsels zeehond (Histriophoca fasciata): heeft opvallende lichte banden over het donkere lichaam. Leeft in de Beringzee en de Okhotskzee.
Soorten zeehonden op het zuidelijk halfrond
In en rond Antarctica leven meerdere soorten die speciaal zijn aangepast aan extreem koude omstandigheden. Sommige zijn vrij klein, andere behoren tot de grootste vleeseters op aarde.
- Weddellzeehond (Leptonychotes weddellii): leeft het verst naar het zuiden van alle zoogdieren. Kan tot meer dan 600 meter diep duiken en meer dan 80 minuten onder water blijven.
- Krabbeterszeehond (Lobodon carcinophaga): ondanks de naam eet deze soort nauwelijks krabben; het dieet bestaat voor het grootste deel uit krill. Vermoedelijk een van de talrijkste grote roofdieren ter wereld.
- Luipaardzeehond (Hydrurga leptonyx): een van de grootste en meest gevreesde roofdieren in Antarctica. Jaagt actief op pinguïns en andere zeehonden.
- Rosszeehond (Ommatophoca rossii): de minst bestudeerde zeehond ter wereld. Leeft in afgelegen pakijsgebieden en heeft opvallend grote ogen.
- Zuidelijke zeeolifant (Mirounga leonina): de grootste zeehond ter wereld. Volwassen mannetjes kunnen meer dan 2.000 kilogram wegen en hebben een opvallende slurf.
- Noordelijke zeeolifant (Mirounga angustirostris): nauw verwant aan de zuidelijke zeeolifant, maar leeft langs de westkust van Noord-Amerika. Ook hier zijn mannetjes veel groter dan vrouwtjes.
- Mönkszeehond van Hawaï (Neomonachus schauinslandi): een van de meest bedreigde zeehonden ter wereld. Leeft rondom de Hawaïaanse eilanden en staat op de rand van uitsterven.
- Mediterrane mönkszeehond (Monachus monachus): extreem zeldzaam en leeft in de Middellandse Zee en de aangrenzende Atlantische kust. Een van de meest bedreigde zeezoogdieren op aarde.
De uitgestorven soort: de Caribische mönkszeehond
De Caribische mönkszeehond (Neomonachus tropicalis) is officieel uitgestorven. De soort leefde in de Caribische Zee en de Golf van Mexico. Door intensieve jacht op zijn vlees, vet en olie verdween de soort in de twintigste eeuw. De laatste betrouwbare waarneming dateert uit de jaren vijftig van de vorige eeuw. Samen met de twee levende mönkszeehonden behoorde hij tot de warmwatersoorten, wat ongewoon is binnen de familie Phocidae.
De twee soorten zeehonden in Nederland
In Nederland kom je in het wild twee soorten zeehonden tegen. De gewone zeehond is het kleinst, met een ronde kop en een meer hondenachtige snuit. De grijze zeehond is groter en heeft een duidelijk langere, rechtere snuit. Beide soorten rusten graag op zandbanken in de Waddenzee en de Zeeuwse Delta. De grijze zeehond was lange tijd zeldzaam in Nederland maar heeft zich de afgelopen decennia succesvol hersteld.
Van alle 18 soorten zeehonden zijn er meerdere bedreigd door klimaatverandering, verlies van ijshabitat, vervuiling en bijvangst. De mediterrane mönkszeehond en de mönkszeehond van Hawaï verkeren in de meest precaire situatie. Wie de verschillende soorten beter wil leren kennen, doet er goed aan te beginnen met de twee soorten die het dichtst bij huis leven.
