Er zijn wereldwijd 18 levende soorten zeehonden, allemaal vallend onder de familie Phocidae. Eén soort uit deze familie is inmiddels uitgestorven: de Caribische monniksrob. De 18 overgebleven soorten leven verspreid over oceanen en zeeën op alle continenten, van de poolgebieden tot de subtropische kusten. In Nederland kom je in het wild twee van deze soorten tegen.
Zeehonden (Phocidae) zijn echte zeehonden, ook wel oorloze zeehonden genoemd. Ze hebben geen uitwendig oorschelpen, wat hen onderscheidt van de otariiden (zoals zeeleeuwen en pelsrobben). Hieronder vind je een overzicht van alle soorten, ingedeeld naar groep en leefgebied.
Soorten zeehonden in Nederland
In Nederlandse wateren leven twee soorten zeehonden die je regelmatig tegenkomt op de Waddeneilanden en langs de Zeeuwse kust.
- Gewone zeehond (Phoca vitulina): de meest bekende soort in Nederland. Herkenbaar aan de hondachtige kop met grote ogen en een V-vormige neusgat. Volwassen dieren worden tot ongeveer 1,8 meter lang.
- Grijze zeehond (Halichoerus grypus): groter dan de gewone zeehond, met een langere, “paardenachtige” snuit. Mannetjes kunnen meer dan 2 meter lang worden en wegen soms meer dan 300 kilo.
Beide soorten zijn te zien op zandbanken in de Waddenzee, waar ze rusten en hun jongen grootbrengen. De grijze zeehond was in de vorige eeuw bijna verdwenen uit Nederland, maar is dankzij bescherming sterk teruggekomen.
Alle 18 soorten zeehonden op een rij
Hieronder staan alle 18 soorten van de familie Phocidae, ingedeeld naar de onderfamilie of groep waartoe ze behoren.
Noordelijke zeehonden (onderfamilie Phocinae)
- Gewone zeehond (Phoca vitulina): wijd verspreid langs kusten van het noordelijk halfrond, van de Noordzee tot de Stille Oceaan.
- Vlekzeehond of gevlekte zeehond (Phoca largha): leeft in de westelijke Stille Oceaan, rondom Japan, Korea en het noorden van China.
- Ringsnavelrob of ringelrob (Pusa hispida): de kleinste zeehond, wijd verspreid in het Arctische gebied. Maakt holen in sneeuw om jongen te beschermen.
- Baikal-zeehond (Pusa sibirica): de enige zeehond die uitsluitend in zoet water leeft, in het Baikalmeer in Rusland.
- Kaspische zeehond (Pusa caspica): leeft alleen in de Kaspische Zee en staat op de lijst van bedreigde soorten.
- Baardzeehond (Erignathus barbatus): herkenbaar aan de lange, witte snorharen. Leeft in het Arctische gebied en eet voornamelijk bodemdieren.
- Kapzeehond of zakzeehond (Cystophora cristata): de mannetjes hebben een opvallende rode neusblaas die ze opblazen tijdens balts. Leeft in de Noord-Atlantische Oceaan.
- Groenlandse zeehond of zadeldragende zeehond (Pagophilus groenlandicus): bekend van de witte pups (wittekappers). Leeft in de Noord-Atlantische Oceaan en Arctische wateren.
- Grijze zeehond (Halichoerus grypus): zie ook onder Nederland; leeft in de Noord-Atlantische Oceaan.
- Gevlekte ringsnavelrob (Pusa fasciata): ook wel ribbonrob of lintrob. Herkenbaar aan de opvallende witte banden op het lijf. Leeft in de Stille Oceaan.
Zuidelijke zeehonden (onderfamilie Monachinae)
- Hawaïaanse monniksrob (Neomonachus schauinslandi): een van de zeldzaamste zeehonden ter wereld, uitsluitend te vinden rond de Hawaïaanse eilanden.
- Middellandse-Zeemonniksrob (Monachus monachus): een van de bedreigdste zeezoogdieren, nog aanwezig in kleine aantallen in de Middellandse Zee en langs de Afrikaanse westkust.
- Rosszeehond of reuzenzeehond (Ommatophoca rossii): een zeldzame soort uit de Antarctische wateren, met opvallend grote ogen.
- Krabbetersrob (Lobodon carcinophaga): ondanks de naam eet deze soort nauwelijks krabben; het dieet bestaat voor het grootste deel uit Antarctisch krill. Waarschijnlijk de talrijkste zeehond ter wereld.
- Luipaardzeehond (Hydrurga leptonyx): een grote, slanke roofzeehond uit de Antarctische wateren, bekend als jager op pinguïns en andere zeehonden.
- Weddellzeehond (Leptonychotes weddellii): leeft verder zuidelijk dan welke andere zeehond ook, vlak bij Antarctica. Duikt tot op meer dan 600 meter diepte.
- Zuidelijke zeeolifant (Mirounga leonina): de grootste zeehond ter wereld. Mannetjes kunnen meer dan 4 meter lang worden en meer dan 2.000 kilo wegen.
- Noordelijke zeeolifant (Mirounga angustirostris): leeft langs de westkust van Noord-Amerika, van Alaska tot Californië. Ook de mannetjes hebben een opvallende slurf.
De uitgestorven soort: Caribische monniksrob
De Caribische monniksrob (Neomonachus tropicalis) leefde in de Caribische Zee en de Golf van Mexico. Door massale jacht voor vlees en traan is de soort in de twintigste eeuw uitgestorven. De laatste bevestigde waarneming dateert uit 1952. De IUCN heeft de soort officieel als uitgestorven verklaard. Het is de enige zeehond die in historische tijden door menselijk toedoen is verdwenen.
Bedreigde soorten zeehonden
Niet alle 18 soorten gaat het goed. De Middellandse-Zeemonniksrob en de Hawaïaanse monniksrob staan beide te boek als ernstig bedreigd. De Kaspische zeehond is eveneens kwetsbaar door klimaatverandering, olieverontreiniging en verminderde ijsvorming in de Kaspische Zee. De krabbetersrob aan de andere kant is juist zeer talrijk en staat niet onder druk.
Van de 18 soorten zeehonden leven er dus twee in Nederland. De rest vind je verspreid over de koude en gematigde zeeën van de wereld, met een concentratie rondom Antarctica en het Arctische gebied. Wil je er in het wild een zien? De Waddenzee is de beste plek in Nederland voor een ontmoeting met de gewone of grijze zeehond.
