Ameland is niet autovrij, en dat zal op korte termijn ook niet veranderen. In 2024 pleitten enkele Kamerleden voor een officieel autovrij Ameland, maar burgemeester Leo Stoel wees dat plan resoluut af. Toch leeft het idee al jaren onder toeristen en natuurliefhebbers. Wat houdt het debat precies in, en waarom is een autovrij Ameland zo lastig te realiseren?
Het Kamerinitiatief: wat stelden de Kamerleden voor?
In maart 2024 kwamen Kamerleden met een voorstel om Ameland officieel autovrij te maken. Het idee past in een bredere trend waarbij de Waddeneilanden steeds meer inzetten op duurzaam toerisme en het terugdringen van verkeer. Op naburige eilanden zoals Vlieland geldt al een streng autobeleid: toeristen mogen er geen eigen auto mee naartoe nemen. Kamerleden zagen dat als een voorbeeld voor Ameland.
Het plan richtte zich op het weren van particuliere auto’s, zodat het eiland rustiger, schoner en toegankelijker zou worden voor fietsers en wandelaars. Ameland trekt jaarlijks veel toeristen, en het autoverkeer in de zomermaanden staat al jaren ter discussie.
Waarom ziet burgemeester Stoel niets in een autovrij Ameland?
Burgemeester Stoel van Ameland noemde het plan ronduit onmogelijk. Zijn voornaamste argument: het eiland heeft campings die niet bereikbaar zijn zonder auto. Als toeristen geen eigen auto meer mee mogen nemen, kunnen sommige campings simpelweg niet voortbestaan. Dat treft direct de lokale economie en de werkgelegenheid op het eiland.
Daarnaast wijst Stoel op de bewoners zelf. Eilanders zijn afhankelijk van hun auto voor dagelijkse verplaatsingen, bezoek aan de dokter of boodschappen doen buiten het dorp. Een volledig autoverbod treft hen net zo hard als de toeristen. Het verschil met Vlieland is groot: dat eiland is kleiner, heeft een andere infrastructuur en geen vergelijkbare campingcultuur.
Ameland autovrij versus het Vlieland-model
Vlieland wordt vaak als voorbeeld aangehaald in dit debat. Toeristen mogen daar geen eigen auto meenemen op de veerboot. Dat werkt op Vlieland omdat het dorp compact is en de voorzieningen goed bereikbaar zijn te voet of per fiets. Ameland is groter, heeft meerdere dorpen (Hollum, Ballum, Nes en Buren) en verspreide accommodaties over het eiland. De afstanden zijn simpelweg groter.
Op Ameland zijn wel al maatregelen getroffen om het autogebruik te beperken. Er rijden elektrische bussen, er is een uitgebreid fietspadennetwerk en in de zomer zijn er campagnes die toeristen aanmoedigen de auto te laten voor wat hij is. Maar dat is vrijwillig, geen verbod.
Wat zou een autovrij beleid in de praktijk betekenen?
Als je naar Ameland gaat met de auto, neem je de veerboot van Holwerd naar Nes. Die verbinding bestaat al decennia en is voor veel gezinnen en campinggasten een vanzelfsprekend onderdeel van de vakantie. Een autoverbod zou betekenen dat je je auto in Holwerd achterlaat en op het eiland gebruikmaakt van de bus, fiets of taxi.
Dat is voor sommige reizigers prima te doen, maar voor gezinnen met jonge kinderen, mensen met een beperking of campinggasten met een volgeladen auto ligt dat anders. Een volledig verbod pakt niet iedereen gelijk, en dat is precies de reden waarom het politiek gevoelig ligt.
Hoe kijkt de toekomst eruit?
Het debat over een autovrij Ameland is met het Kamerinitiatief van 2024 niet gesloten. De discussie over duurzaam toerisme op de Waddeneilanden blijft actueel, zeker nu het Waddengebied beschermd is als UNESCO Werelderfgoed. De druk om het eiland te ontlasten van massatoerisme en verkeersoverlast zal niet verdwijnen.
Toch lijkt een volledig autoverbod op korte termijn niet realistisch, gezien het verzet van de lokale overheid en de praktische bezwaren. Wat wel mogelijk is: verdere stappen richting een autoluw eiland, met betere alternatieven voor de auto en slimme restricties in drukke perioden.
Ga je dit jaar naar Ameland en wil je de auto zoveel mogelijk laten staan? Dan is dat al goed te doen: de elektrische buslijn rijdt tussen alle dorpen, fietsverhuur is ruim beschikbaar en veel bezienswaardigheden zijn per fiets bereikbaar. Een officieel autoverbod is er (nog) niet, maar de keuze om autoluw te reizen is jouw eigen.
