Zeehonden zijn de bekendste zeezoogdieren van de Nederlandse kust en leven in grote aantallen in de Waddenzee en de Noordzee. Ze zijn goed herkenbaar aan hun ronde kop, grote ogen en het luie liggen op zandbanken. In Nederland kom je twee soorten tegen: de gewone zeehond en de grijze zeehond. Beide soorten doen het goed, en vooral de populatie grijze zeehonden groeit de laatste jaren flink.
Twee soorten zeehonden in Nederland
De gewone zeehond (Phoca vitulina) is de kleinste van de twee en het meest vertrouwd met mensen. Een volwassen gewone zeehond weegt gemiddeld tussen de 50 en 130 kilogram en wordt zo’n 1,5 tot 1,8 meter lang. Ze liggen graag op drooggevallen zandplaten en zijn nieuwsgierig van aard. Pups worden in de zomer geboren en kunnen vrijwel meteen zwemmen.
De grijze zeehond (Halichoerus grypus) is groter en heeft een langere, meer paardenachtige snuit. Mannetjes kunnen oplopen tot 300 kilogram en ruim 2 meter lang worden. De grijze zeehond plant zich voort in de winter, waarbij de pups worden geboren met een witte vacht die ze in de eerste weken verliezen. Ze zijn iets minder schuw dan gewone zeehonden, maar houden ook liever afstand van mensen.
De populatie zeehonden in de Waddenzee groeit
Het gaat goed met de zeehonden in de Waddenzee. Bij de telling in 2026 werden maar liefst 12.497 grijze zeehonden geteld in de Waddenzee. Dat is een duidelijke stijging ten opzichte van eerdere jaren. Wetenschappers merken op dat deze groei aanleiding geeft voor breder onderzoek naar de effecten van deze toenemende populatie op het ecosysteem, bijvoorbeeld op visbestanden en andere diersoorten in het gebied.
Ook de gewone zeehond doet het goed in de Waddenzee, al is de soort in het verleden hard getroffen door virusuitbraken (fipovirus) en de zeehondenziekte. Dankzij bescherming en betere waterkwaliteit heeft de populatie zich goed hersteld.
Wat eten zeehonden?
Zeehonden zijn carnivoren en eten voornamelijk vis. Zalm, haring, tong en kabeljauw staan op het menu, maar ze zijn opportunistisch en eten wat beschikbaar is. Een volwassen zeehond eet per dag gemiddeld 5 tot 7 kilogram vis. Ze jagen actief onder water en kunnen tot wel 300 meter diep duiken. Een gewone zeehond kan zijn adem gemiddeld zo’n 20 minuten inhouden, een grijze zeehond soms nog langer.
Hoe leven zeehonden?
Zeehonden zijn sociale dieren die graag in groepen op zandbanken rusten, een gedrag dat “hauling out” wordt genoemd. Ze verwarmen er hun lichaam in de zon en rusten van hun jachtpartijen. Toch zijn ze geen echte groepsjagers: ze jagen vrijwel altijd alleen. De dieren zijn goed aangepast aan het leven in het water, met een gestroomlijnd lichaam, zwemlappen en een dikke vetlaag die ze warm houdt in het koude Noordzeewater.
Op land bewegen zeehonden onhandig voort, omdat hun achterste vinpoten niet naar voren kunnen draaien (anders dan bij zeeleeuwen). In het water zijn ze echter snel en wendbaar, en halen ze snelheden tot zo’n 35 kilometer per uur.
Zeehonden en mensen: wat moet je weten?
Een zeehond die alleen op het strand ligt, is niet altijd ziek of in gevaar. Jonge dieren rusten regelmatig op het strand terwijl de moeder in de buurt is. De vuistregel is: blijf minstens 30 meter afstand houden en laat honden aanlijnen in de buurt van zeehonden. Benadering door mensen of honden geeft de dieren veel stress en kan jonge pups ertoe brengen dat de moeder ze niet meer accepteert.
Bij een zeehond die duidelijk gewond of uitgeput lijkt, kun je het beste het Zeehondencentrum Pieterburen bellen. Dat is de bekendste opvanglocatie voor zeehonden in Nederland en redt jaarlijks honderden dieren.
Zijn zeehonden beschermd?
Ja, zeehonden zijn in Nederland wettelijk beschermd onder de Wet natuurbescherming. Het is verboden ze opzettelijk te storen, te verwonden of te doden. Ook de gebieden waar ze leven, zoals de Waddenzee (een UNESCO Werelderfgoed), zijn beschermd. Visserij en recreatie in dat gebied zijn aan regels gebonden om verstoring te beperken.
Zeehonden zijn inmiddels een vaste en groeiende aanwezigheid langs de Nederlandse kust. Of je ze nu spot vanaf de boot bij de Waddenzee of op het strand van de Noordzee, het is zaak ze van een afstandje te bewonderen en te respecteren als wilde dieren die dat rustige uitzichtpunt zelf ook hard nodig hebben.
