Mosselen zijn een van de bekendste zeevruchten van Nederland, en toch weten veel mensen er minder over dan ze denken. Waar komen ze vandaan? Wanneer zijn ze het lekkerst? En hoe bereid je ze goed? Of je ze nu kent van de frituur, de markt of een restaurant aan zee, deze schelpdieren verdienen meer aandacht dan ze vaak krijgen. Want achter die zwarte schelp gaat een heel verhaal schuil.
Het mosselseizoen loopt van juli tot april
Vroeger geloofden veel mensen dat je schelpdieren alleen mocht eten in maanden met een R. Dat klopte ooit, omdat er geen goede koeling was en de tweekleppigen in de zomermaanden snel bederven. Tegenwoordig is dat anders. Dankzij gekoeld transport zijn verse Zeeuwse exemplaren van juli tot april verkrijgbaar. Het seizoen begint in de zomer met de nieuwe oogst. De exacte startdatum hangt af van het aanbod en de kwaliteit van de schelpdieren, wat weer samenhangt met het weer in het voorjaar. In juni herstelt de mossel zich na de voortplantingsperiode en bouwt hij nieuwe kracht op. Daarna begint de oogst, die maanden duurt. De kwaliteit is op zijn best in de herfst, wanneer de schelpdieren vol en stevig zijn.
Zeeland is de thuisbasis van de Nederlandse mosselteelt
De meeste schelpdieren die in Nederland worden gegeten, komen uit Zeeland. De Zeeuwse Deltawateren zijn bij uitstek geschikt voor de kweek, omdat het water er schoon, zout en voedselrijk is. Er zijn twee manieren van kweken: bodemcultuur en hangcultuur. Bij bodemcultuur liggen de tweekleppigen op de bodem van de zee of een meer. Bij hangcultuur hangen ze aan touwen die in het water zijn bevestigd. Hangcultuurmosselen groeien sneller en zijn vaak schoner, omdat ze minder in contact komen met de bodem. Beide methoden leveren goede kwaliteit op, maar er zijn kleine smaakverschillen. De Nederlandse mosselteelt heeft een lange geschiedenis en is een belangrijke tak van de Zeeuwse economie. Bergen op Zoom en Yerseke zijn bekende plaatsen in de wereld van de Zeeuwse mosselhandel.
Mosselen zijn voedzaam en eenvoudig te bereiden
Een portie schelpdieren levert veel goede voedingsstoffen. Ze bevatten veel eiwit, weinig vet en zijn rijk aan vitamine B12, ijzer en zink. Ze zijn daarmee een goede keuze voor mensen die op hun voeding letten, zonder dat ze inleveren op smaak. De klassieke bereiding is stomen in een grote pan met groenten zoals ui, selder en wortel, aangevuld met witte wijn of bier. Dat klinkt ingewikkeld, maar het duurt maar een paar minuten. Je doet de gewassen schelpdieren in een hete pan met de groenten erbij en legt een deksel erop. Na vijf tot acht minuten zijn ze klaar. Een geopende schelp betekent dat de inhoud gaar is. Schelpen die gesloten blijven na het koken gooi je weg, want die waren niet goed voor gebruik. Naast de klassieke bereiding zijn er ook andere varianten, zoals in tomatensaus, met kruidenboter of als mosselsoep.
Zo koop je verse en goede exemplaren
Bij de aankoop van verse schelpdieren zijn een paar dingen belangrijk. De schelpen moeten gesloten zijn als je ze koopt. Een open schelp die niet sluit als je erop tikt, is niet meer goed. Verse tweekleppigen ruiken naar de zee, niet naar vis. Ze zijn verkrijgbaar bij de visboer, op markten en in supermarkten. In Zeeland kun je ze ook rechtstreeks bij de kweker kopen. Let op de houdbaarheidsdatum en bewaar ze in de koelkast in een open bak, nooit in een afgesloten plastic zak. Ze hebben lucht nodig om te overleven. Spoel ze vlak voor gebruik af onder koud water en verwijder eventuele baarden, de dunne draderige stukjes die tussen de schelpen uitsteken. Je hoeft ze niet vooraf te weken. Zo zorg je ervoor dat ze zo vers mogelijk op tafel komen.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik of mosselen vers zijn?
Verse exemplaren ruiken naar de zee en hebben gesloten schelpen. Als een schelp al open is voor het koken en niet sluit als je erop tikt, dan is die niet meer goed. Na het koken moeten de schelpen juist open zijn. Blijven ze dicht, dan gooi je ze weg.
Kan ik mosselen invriezen?
Ja, je kunt ze invriezen, maar alleen nadat ze gekookt zijn. Rauwe schelpdieren invriezen werkt niet goed. Na het koken laat je ze afkoelen, haal je ze uit de schelp en vries je ze in een afgesloten bakje in. Ze zijn dan tot drie maanden houdbaar.
Zijn mosselen geschikt voor kinderen?
Schelpdieren zijn in principe geschikt voor kinderen, maar het is verstandig om te wachten tot een kind oud genoeg is om goed te kauwen. Voor jonge kinderen bestaat er ook een klein risico op een allergie voor zeevruchten. Bij twijfel is het slim om een arts te raadplegen.
Wat is het verschil tussen bodemcultuur en hangcultuur?
Bij bodemcultuur groeien de schelpdieren op de zeebodem, bij hangcultuur hangen ze aan touwen in het water. Hangcultuurexemplaren groeien sneller en zijn vaak schoner, omdat ze minder in aanraking komen met zand en slib. Beide soorten zijn goed eetbaar, maar kunnen iets verschillen in smaak en textuur.
