Wereldwijd zijn er 33 soorten zeeroofdieren die we in de volksmond vaak “zeehonden” noemen. Deze 33 soorten vallen uiteen in drie families: de eigenlijke zeehonden (Phocidae), de oorrobben of zeeleeuwachtigen (Otariidae) en de walrussen (Odobenidae). Wat precies onder “zeehond” valt, hangt af van hoe streng je de term gebruikt: in de brede zin gaat het om al die 33 soorten, in de strikt wetenschappelijke zin alleen om de familie Phocidae.
De drie families van zeehonden
De 33 soorten zijn verdeeld over drie aparte families, die elk hun eigen kenmerken hebben. Het is handig om die families te kennen, omdat de verschillen groter zijn dan je op het eerste gezicht zou denken.
1. Eigenlijke zeehonden (Phocidae)
Dit is de grootste familie, met ongeveer 18 soorten. Bekende voorbeelden zijn de gewone zeehond, de grijze zeehond, de zeeolifant, de krabbeneterzeehond en de luipaardzeehond. Phocidae hebben geen uitwendige oorschelpen en kunnen hun achterpoten niet naar voren draaien. Op land bewegen ze zich voort door te kronkelen.
2. Oorrobben of zeeleeuwachtigen (Otariidae)
Deze familie telt ongeveer 14 soorten, waaronder zeeleeuwen en pelsrobben. Ze hebben kleine, zichtbare oorschelpen en kunnen hun achterpoten naar voren draaien. Daardoor lopen ze op het land een stuk soepeler dan de eigenlijke zeehonden. Zeeleeuwen uit de dierentuin, die kunsten doen, horen bijna altijd bij deze familie.
3. Walrussen (Odobenidae)
De walrus vormt een familie op zichzelf. Er bestaat maar één soort. Hij is direct te herkennen aan zijn lange slagtanden. De walrus leeft in de arctische zeeën en is qua bouw verwant aan de oorrobben, maar vormt toch een eigen tak in de stamboom.
Hoeveel soorten zeehonden zijn er in de strikte zin?
Als je “zeehond” gebruikt in de wetenschappelijke, enge betekenis, tel je alleen de Phocidae mee. Die familie telt ongeveer 18 soorten. Voorbeelden uit deze groep:
- Gewone zeehond (Phoca vitulina), ook in Nederland te zien langs de Waddenkust
- Grijze zeehond (Halichoerus grypus), de grootste zeehond van de Noordzee
- Krabbeneterzeehond (Lobodon carcinophaga), verreweg de talrijkste zeehondsoort ter wereld
- Luipaardzeehond (Hydrurga leptonyx), een actieve jager in de Antarctische wateren
- Weddellzeehond (Leptonychotes weddellii), bekend om zijn vermogen om diep te duiken
- Zuidelijke zeeolifant (Mirounga leonina), de grootste zeehond ter wereld
- Monniken zeehond (Monachus monachus), een van de bedreigdste zeezoogdieren
De overige soorten binnen Phocidae leven vooral in arctische, antarctische of gematigde zeeën, en zijn voor de meeste mensen minder bekend.
Welke soorten zeehonden leven in Nederland?
In Nederlandse wateren kom je twee soorten eigenlijke zeehonden tegen: de gewone zeehond en de grijze zeehond. Beide soorten leven langs de Waddenzee en in de Zeeuwse delta. De gewone zeehond is kleiner en heeft een ronder gezicht met een kortere snuit. De grijze zeehond is groter, zwaarder en heeft een langere, plattere kop. In de winter verblijven er soms ook andere zeehondsoorten tijdelijk langs de Nederlandse kust, zoals de ringzeehond of de klapmuts, maar dat zijn uitzonderingen.
Zijn alle 33 soorten bedreigd?
De situatie verschilt sterk per soort. De krabbeneterzeehond is waarschijnlijk het talrijkste grote zeezoogdier ter wereld, met een populatie die naar schatting rond de tientallen miljoenen dieren ligt. Aan de andere kant staat de Middellandse Zeezeemonnik (Monachus monachus) op de lijst van ernstig bedreigde soorten. De Hawaiiaanse monnikszeehond (Neomonachus schauinslandi) is eveneens zeldzaam. Bedreiging komt doorgaans door overbevissing, habitatverlies, vervuiling en klimaatverandering die het ijs in polaire gebieden aantast.
Kortom: of je nu de brede of de smalle definitie gebruikt, zeehonden zijn een gevarieerde groep. De 33 soorten verschillen enorm in formaat, leefgebied en gedrag. Van de kleine gewone zeehond op de Waddenzee tot de reusachtige zuidelijke zeeolifant in de Antarctische wateren: de verscheidenheid binnen deze groep is groter dan de meeste mensen verwachten.
