Zeehonden zijn voor veel mensen het symbool van de Waddenzee. Je ziet ze lui op een zandbank liggen, met grote ogen die je aanstaren. Maar achter dat schattige uiterlijk gaat een bijzonder en soms verrassend ruw dier schuil. Deze zoogdieren zijn namelijk de grootste roofdieren van Nederland, en ze leven in een wereld die wij nauwelijks kennen. Wie iets beter naar hen kijkt, ontdekt een dier dat veel indrukwekkender is dan het er op het eerste gezicht uitziet.
Twee soorten in de Waddenzee
In de Nederlandse Waddenzee leven twee soorten die je kunt tegenkomen: de gewone zeehond en de grijze zeehond. De gewone zeehond is kleiner en heeft een ronder hoofd met een kortere snuit. De grijze zeehond is groter en heeft een langere, meer paardachtige kop. Beide soorten gebruiken dezelfde zandbanken om uit te rusten en om te bevallen van hun jongen. De gewone zeehond is het meest te zien in Nederland. Een volwassen mannetje weegt gemiddeld zo’n 100 kilo. Vrouwtjes zijn iets lichter. Grijze zeehonden kunnen nog zwaarder worden: mannetjes halen soms meer dan 200 kilo. De twee soorten leven zij aan zij in het waddengebied, maar ze hebben toch duidelijk andere gewoonten en een ander uiterlijk.
Wat en hoe ze eten
Een volwassen rob eet gemiddeld zo’n 4 tot 5 kilo vis per dag. Ze jagen het liefst op vissen die dicht bij de bodem leven, zoals platvis, kabeljauwachtigen, grondels en zandspiering. Ze duiken daarvoor tot wel honderd meter diep en kunnen hun adem meer dan dertig minuten inhouden. Hun snorhaarharen helpen daarbij: die zijn zo gevoelig dat ze trillingen van zwemmende vissen kunnen voelen, zelfs in troebel water. Dat maakt ze tot zeer goede jagers. Vissers hebben soms moeite met deze concurrentie, want een grote groep robben kan een flinke hoeveelheid vis wegeten uit een gebied. Toch spelen de zeezoogdieren een eigen rol in het ecosysteem en houden ze de vispopulaties in balans.
Het leven van een jong zeehondje
Jonge gewone zeehonden worden geboren in de periode van mei tot juli. Kort na de geboorte kunnen ze al zwemmen. Een moeder geeft haar jong drie tot vier weken de borst. De melk is heel vetrijk, zodat het jong snel aankomt en een dikke vetlaag opbouwt. Na het zogen laat de moeder haar jong alleen achter op het strand of in de branding. Dat ziet er verlaten uit, maar het dier is niet verloren. Mensen die zo’n pup alleen op het strand zien liggen, denken soms dat ze het moeten redden. Dat is niet nodig. De moeder is in de buurt en het jong leert al snel zelf zijn eten te vinden. Aanraken is dan ook echt af te raden, want door menselijke geur kan de moeder haar jong niet meer herkennen.
Bescherming en herstel van de populatie
Tot in de twintigste eeuw werden robben in Nederland op grote schaal gedood, omdat vissers ze zagen als concurrent. De aantallen zakten zo laag dat de dieren bijna verdwenen uit de Waddenzee. Vanaf de jaren zeventig kwamen er beschermingsmaatregelen en was de jacht verboden. Sindsdien is de populatie sterk gegroeid. Anno nu leven er tienduizenden gewone zeehonden in het waddengebied en de Noordzee. Ook de grijze zeehond doet het goed. Zeehondenasiels zoals het bekende Pieterburen in Groningen vangen gewonde of zieke dieren op en brengen ze terug naar de natuur als ze hersteld zijn. Dat werk laat zien hoe kwetsbaar wilde dieren soms nog steeds zijn, ook als een soort officieel niet meer bedreigd is. De populatie is hersteld, maar aandacht voor hun leefomgeving blijft nodig.
Veelgestelde vragen over zeehonden
Zijn zeehonden gevaarlijk voor mensen?
Zeehonden kunnen mensen bijten als ze zich bedreigd voelen. Ze zijn wilde dieren en geen huisdieren. Het is verstandig om op afstand te blijven als je er een tegenkomt op het strand. Zeker als het om een moeder met jong gaat, kan een dier agressief reageren. Observeren van een afstand is altijd de beste keuze.
Hoe lang worden zeehonden?
Gewone zeehonden worden in het wild gemiddeld 25 tot 35 jaar oud. Vrouwtjes leven doorgaans iets langer dan mannetjes. Grijze zeehonden hebben een vergelijkbare levensduur, al halen mannetjes van die soort door hun zwaardere leefstijl zelden de leeftijd van de vrouwtjes.
Waarom liggen zeehonden op zandbanken?
Robben komen aan land om uit te rusten, hun lichaamstemperatuur te reguleren en om jongen te krijgen. Op een zandbank zijn ze veilig voor predatoren als haaien en orca’s. Zeker bij laagwater zijn er grote droge plekken beschikbaar waar grote groepen bij elkaar kunnen komen. Dit gedrag heet haulout.
Mag je een zeehond aanraken?
Het aanraken van een zeehond is niet toegestaan en ook niet verstandig. De menselijke geur kan ervoor zorgen dat een moeder haar jong niet meer accepteert. Bovendien kunnen zeehonden ziektes overdragen op mensen. Als je een ziek of gewond dier ziet, kun je het beste een zeehondenopvang of de dierenambulance bellen.
