Een gewone zeehond kan gemiddeld 10 tot 20 minuten onder water blijven zonder adem te halen. Dat klinkt indrukwekkend, en dat is het ook. Maar sommige soorten doen het nog veel langer. Hoe dat werkt en waarom ze zo goed zijn in duiken, lees je hieronder.
Hoe lang kunnen zeehonden onder water blijven per soort?
De duiktijd verschilt sterk per soort. De gewone zeehond (die je langs de Nederlandse kust tegenkomt) duikt gemiddeld 10 tot 20 minuten. De olifantzeehond gaat veel verder: die kan wel 60 tot 120 minuten onder water blijven en duikt tot meer dan 1.500 meter diep. Dat is een van de langste duikprestaties van alle zoogdieren ter wereld.
Ter vergelijking: een mens zonder training houdt het gemiddeld maar 1 tot 2 minuten vol. Getrainde vrijduikers halen soms 5 minuten, maar dat is een uiterste uitzondering. Zeehonden doen dat moeiteloos, keer op keer, de hele dag door.
Waarom kunnen zeehonden zo lang duiken?
Het lichaam van een zeehond is op meerdere manieren aangepast aan duiken. De belangrijkste aanpassingen:
- Meer bloed en myoglobine: Zeehonden hebben veel meer bloed dan mensen en hun spieren bevatten een hoge concentratie myoglobine, het eiwit dat zuurstof opslaat. Daardoor kunnen ze een grote zuurstofvoorraad meenemen de diepte in.
- Hartslag vertraagt flink: Zodra een zeehond duikt, daalt de hartslag sterk. Dit heet de duikreactie. Zo verbruiken de organen minder zuurstof en duurt de voorraad langer.
- Bloedtoevoer wordt omgeleid: Tijdens het duiken krijgen alleen de hersenen en het hart prioriteit. Minder kritische spieren krijgen tijdelijk minder bloed.
- Milt als extra zuurstofopslag: De milt van een zeehond werkt als een soort reserve-tank. Bij het duiken knijpt de milt samen en stoot zuurstofrijk bloed uit in de bloedbaan.
Al deze aanpassingen samen maken het mogelijk dat zeehonden efficiënter met zuurstof omgaan dan welk landzoogdier ook.
Hoe diep duiken zeehonden?
Diepte en duiktijd hangen samen. Gewone zeehonden duiken meestal tussen de 30 en 70 meter diep, al halen ze soms meer dan 100 meter. Olifantzeehonden zakken, zoals gezegd, tot ver beneden de 1.000 meter. Ze doen dat om voedsel te zoeken: vis, inktvissen en schaaldieren leven op heel verschillende diepten.
Slapen zeehonden ook onder water?
Ja, en dat is misschien wel het meest verrassende. Zeehonden kunnen kortdurend rusten aan de oppervlakte, maar ze kunnen ook verticaal in het water hangen en kort slapen, een gedrag dat “bottling” wordt genoemd. Sommige soorten slapen zelfs op de bodem van ondiep water, waarna ze automatisch naar boven drijven om adem te halen, zonder wakker te worden. Het lichaam regelt dat vanzelf.
Een zeehond die je ziet liggen op een zandplaat rust uit en haalt tegelijk adem. Op het land hoeft hij zijn zuurstof niet te sparen, dus dan kan hij gewoon ongestoord slapen.
Wat zeehonden zo bijzonder maakt, is niet één record maar de combinatie: lang duiken, diep gaan, en dat honderden keren per dag herhalen. De duikduur van 10 tot 20 minuten bij een gewone zeehond is dan ook geen maximum, maar gewoon een gemiddelde werkdag.
