Zeehonden worden in het wild maximaal ongeveer 25 jaar oud. Dat is de bovengrens die in de natuur haalbaar is, maar de meeste zeehonden halen die leeftijd lang niet. In gevangenschap, zoals in een zeehondenopvang of dierentuin, kunnen ze soms nog ouder worden omdat ze daar beschermd zijn tegen predatoren, ziekte en voedselgebrek.
Hoe oud worden zeehonden in het wild?
In de natuur bereiken gewone zeehonden (de meest voorkomende soort langs de Nederlandse kust) een maximale leeftijd van rond de 25 jaar. Vrouwelijke zeehonden worden gemiddeld ouder dan mannetjes. Dat komt doordat mannetjes zich bezighouden met concurrentiestrijd om vrouwtjes, wat veel energie kost en het risico op verwondingen vergroot. Vrouwtjes leven daardoor rustiger en halen vaker een hogere leeftijd.
De meeste zeehonden in het wild sterven eerder dan die 25 jaar. Jonge zeehonden zijn kwetsbaar voor predatoren zoals haaien en orca’s, maar ook voor verdrinking (als pup nog niet goed kunnen zwemmen) en ziekte. Volwassen dieren lopen risico op visserijnetten, botsverwondingen en infecties. Een gemiddelde leeftijd van 10 tot 15 jaar is voor wilde zeehonden realistischer dan de maximale 25 jaar.
Zeehonden in gevangenschap: ouder dan 25 jaar
In gevangenschap, zoals bij Ecomare op Texel, leven sommige zeehonden ver boven de 25 jaar. Ecomare meldde in 2021 dat in hun vaste groep een aantal echt hoogbejaarde dieren leeft. Dat is te verklaren: ze krijgen regelmatig eten, worden medisch verzorgd en hebben geen natuurlijke vijanden. Ouderdomskwalen komen daardoor meer voor in gevangenschap dan in het wild, simpelweg omdat dieren daar lang genoeg leven om ze te ontwikkelen.
Denk bij die ouderdomskwalen aan slechtere ogen, minder soepele gewrichten of een verzwakt immuunsysteem. Dat zijn problemen die in de natuur zelden zichtbaar worden, omdat een ziek of oud dier daar veel eerder ten prooi valt of het niet redt.
Verschillen tussen zeehondensoorten
Niet elke zeehondensoort wordt even oud. De gewone zeehond en de grijze zeehond zijn de twee soorten die je langs de Nederlandse en Belgische kust tegenkomt. Grijze zeehonden kunnen iets ouder worden dan gewone zeehonden. Vrouwelijke grijze zeehonden halen in het wild soms een leeftijd van rond de 30 jaar, al is dat uitzonderlijk. Mannetjes van die soort worden zelden ouder dan 20 jaar.
Grotere zeehondensoorten uit koudere wateren, zoals de olifantzeehond, kunnen ook hoge leeftijden bereiken. Maar voor de soorten die in Nederland leven, is de grens van 25 tot 30 jaar de praktische bovengrens in het wild.
Hoe kun je de leeftijd van een zeehond bepalen?
De leeftijd van een zeehond bepalen is niet zo eenvoudig als bij mensen. Wetenschappers kijken naar de tanden: in de tanden van een zeehond zitten groeiringen, vergelijkbaar met de jaarringen in een boom. Door een tandlaagje te bestuderen onder een microscoop, kunnen onderzoekers vrij nauwkeurig bepalen hoe oud een dier is. Bij levende dieren in gevangenschap is de geboortedatum soms gewoon bekend.
Voor wilde zeehonden is de leeftijdsbepaling na de dood de meest gebruikte methode, bijvoorbeeld bij aangespoelde dieren. Zeehondenopvangcentra gebruiken die informatie om meer te leren over de populatie en de gemiddelde levensverwachting.
De leeftijd van zeehonden hangt dus sterk af van de omgeving. In het wild is 25 jaar de harde bovengrens, met een realistische gemiddelde levensduur van zo’n 10 tot 15 jaar. In gevangenschap, met goede zorg, kunnen ze die grens overschrijden. Vrouwtjes leven sowieso langer dan mannetjes, en de soort maakt ook verschil.
